يك باستانشناس خاطرنشان كرد: در زمان پادشاهي شاپور دوم(379-310 م) شهر جديدي بر ساحل راست رودخانه کرخه که امروزه آن را ايوان کرخه مي ناميم پايهريزي شد. در ساخت اين شهر از يک سبک معماري (رومي) الهام گرفته شد. اين شهر به شکل يک مستطيل بوده که داراي چهار کيلومتر طول و يک کيلومترعرض ميباشد. شهر را با روي مستحکمي از خشت دربرگرفته بود.
مهدی اميدفر به خبرنگار (ايسنا) گفت: اين شهر باستاني در دوران جنگ تحميلي به واسطه موقعيت جغرافيايي آسيبهاي جدي و فرواني از سوي نيروهاي عراقي ديده است. از جمله آسيبهاي وارده در زمان جنگ هست ساله بر اين محوطه تاريخي استفاده از حصارهاي آن به عنوان سنگر و تخريب سازههاي منصوب به کاخ در بخش جنوبي اين شهر مهم به وسيله گلولههاي خمپاره است که خسارتهاي جبرانناپذيري را بر اين شهر وارد نموده است.
وي افزود: ساخت باسکول 60 تني در بخش شمالي درون محوطه ايوان کرخه که بخشي از آن را تحت مالکيت شخصي قرار داده چهره اين شهر ساساني را مخدوش و آسيب جبرانناپذير ديگري را بر پيکره ي شهر وارد نموده و متاسفانه تا کنون پيگيريهاي جدي براي جابجايي اين باسكول انجام نگرفته است. عبور جاده آسفالت ديواره شرقي ايوان کرخه را بريده و پس از پيمودن مسافتي از درون محوطه جبهه شمالي را قطع و به سوي سه راهي فرودگاه ادامه پيدا ميکند، حفاران غيرمجاز با هدف يافتن اشياي باستاني و آسوده خاطر از عدم پوشش مستمر و حفاظت دقيق به حفر چالههاي عميق در سطح محوطه باستاني اقدام نمودهاند و به عنوان نمونه تاکنون دو تا از اين چالهها منجر به کشف و تخريب کوره سفالپذي شد و هم اکنون به حال خود رها شدهاند.
به گفته عضو هيات مديره انجمن دوستداران ميراث فرهنگي شوش، از ديگر مشکلات مهم و بزرگي که ايوان کرخه سالها است گريبانگير آن شده فعاليت کشاورزي در منطقه است که با حفر چاه عميق، ساخت کانال آبرساني و تسطح و شخم زني زمين آسيبهاي جدي به محوطه باستاني وارد آمده است.
اميدفر گفت: دانشگاه آزاد اسلامي واحد دزفول که خود متولي تعليم و تربيت دانشجوبان رشته باستانشناسي است دانشگاه درون اين شهر باستاني را براي انجام عمليات کشاورزي در اختيار گرفته است. نکتهاي که بسيار قابل تامل و تاسف فراوان ميباشد اين است که به گفته دانشگاه آزاد اسلامي دزفول حدود 100 هکتار از زمينهاي بخش شمالي درون محوطه ايوان کرخه که جزو حريم درجه يک به شمار ميآيد در سال 1374 از اداره منابع طبيعي خريداري و براي آموزش دانشجويان به مزرعه آموزش کشاورزي تبديل شده به آن دانشگاه واگذار گرديده است!
اين باستانشناس يادآوري كرد: در ماده 26 قانون مدني و قانون حفظ آثار ملي ياد شده که آثار ملي قابل تملک خصوصي نيست و طبق ماده 558 قانون مجازات اسلامي محوطههاي تاريخي ثبت شده که در حفاظت سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري ميباشند هرگونه تعرض به آنها خلاف قانون ميباشد. با اين حال در سال 83 در اين خصوص توسط سازمان ميراث فرهنگي خوزستان پيگيريهاي صورت گرفت که تاکنون بينتيجه مانده و هنوز محوطه بزرگ 390 هکتاري ايوان کرخه به حال خود رها شده است.
وي تاكيد كرد: محوطه باستاني ايوان کرخه هنوز تخريب ميشود. هر چند در اين بين سازمان ميراث فرهنگي تلاشهايي براي آزادسازي و پيگيري براي مجازات حفاران و تعرض کشاورزان به محوطه را انجام داده و محوطه ياد شده در حال طي کردن مراحل مقدماتي تعيين حريم ميباشد؛ ولي رسيدگي هر چه سريعتر به وضعيت ايوان کرخه و اقدام براي جلوگيري از روند تخريب و تعرضها امري بديهي و واجب است.
اميدفر خاطرنشان كرد: رومن گيرشمن در سال 1950ميلادي به مدت يک ماه آنجا را مورد بررسي قرار داد و تاکنون فعاليتهاي دقيق و گسترده باستانشناسي در اين محوطه صورت نگرفته است. با ادامه چنين روندي ممکن است از شهر ايوان کرخه مانند جندي شاپور و ديگر شهرهاي ساساني دشت خوزستان در چند سال آينده جز نامي باقي نماند.
